126 การทำดีท็อกซ์มีประโยชน์ต่อร่างกายหรือไม่?

การทำดีท็อกซ์ (Detox หรือ การขจัดพิษออกจากร่างกาย) กำลังเป็นที่นิยมอย่างมาก รวมถึงในหมู่นักกีฬา ดังนั้นควรให้ความสนใจในหัวข้อนี้ คุณจะหาคำตอบที่ชัดเจนกว่านี้ไม่ได้ที่ไหนอีกแล้ว หากคุณกำลังสงสัยว่าคุณควรทำดีท็อกซ์หรือไม่ โปรดอ่านบทความนี้เป็นอย่างแรก นอกจากนี้ การทำดีท็อกซ์ในประเทศไทยถือเป็นธุรกิจขนาดใหญ่

โภชนาการมีอิทธิพลต่อสุขภาพของเรา

การขจัดสารพิษออกจากร่างกาย ไม่ว่าเป็นการดื่มน้ำผลไม้, การดีท็อกซ์, การล้างพิษโดยสวนทวาร คุณอาจได้ยินวิธีการเหล่านี้มาบ้าง หรือ คุณอาจจะเคยลองด้วยตัวเอง

126-1

มันเป็นกิจกรรมยอดนิยมซึ่งมีอยู่หลายรูปแบบ แต่มักจะเป็นการบริโภคน้ำคั้นจากผักเป็นประจำ เช่น ผักขม แครอท หรืออาจเป็นการดื่มร้อนที่ผสมกับสิ่งต่างๆ เช่น  ขิง หรือ ผักกาดแดง

Rens Kroes น้องสาวของนางแบบที่มีชื่อเสียง Doutzen Kroes ได้เขียนหนังสือและ Instagram ของเธอโดยให้ข้อมูลเกี่ยวกับการทำดีท็อกซ์  ส่วนเจ้าแม่รายการโทรทัศน์อย่าง Oprah Winfrey ได้โปรโมทการทำดีท็อกซ์ในรายการของเธอ  และก่อนหน้านี้เครื่องชงกาแฟ Senseo มักตั้งอยู่บนเคาน์เตอร์ใน ตอนนี้กลับกลายเป็นเครื่องปั่นแยกน้ำผลไม้ แนวคิดที่อยู่เบื้องหลังการทำดีท็อกซ์ คือ การที่ร่างกายสามารถกำจัดสารพิษที่เข้าสู่ร่างกายในชีวิตประจำวันและบางส่วนตกค้างอยู่เนื่องจากอาหารบางชนิด

ลำไส้ไม่จำเป็นต้องสะอาดหมดจด

Lisbeth Mathus-Vliegen  ศาสตราจารย์คลินิกด้านโภชนาการและอดีตผู้เชี่ยวชาญระบบทางเดินอาหารและตับ จากศูนย์การแพทย์วิชาการ เมืองอัมสเตอร์ดัม

ควรทำดีท็อกซ์ใช่หรือไม่?

Lisbeth Mathus-Vliegen เกือบมีอารมณ์โมโหเมื่อถูกถามด้วยประโยคดังกล่าว “การทำดีท็อกซ์เป็นเรื่องหลอกลวง”

หากถามผู้เชี่ยวชาญระบบทางเดินอาหารและตับ คำตอบที่ได้ คือ มันเป็นนวัตกรรมอันแสนฉลาดของนักธุรกิจ ซึ่งต้องการที่จะได้รับเงินจำนวนมากจากเรื่องไร้สาระ ไม่มีอะไรมากไปกว่านั้น

126-2
Doutzen Kroes               Rens Kroes น้องสาวของเธอ             Oprah Winfrey              เครื่องสกัดน้ำผลไม้

ตับเป็นอวัยวะที่ทำหน้าที่หลังในการขจัดสารพิษออกจากร่างกายของเรา “สสารที่ไม่ปลอดภัยและสารพิษต่างๆ ที่เรานำเข้าสู่ร่างกายผ่านทางการบริโภคอาหารหรือยารักษาโรค จะถูกกรองที่ตับไปเป็นสสารอื่นๆ ซึ่งจะถูกปลดปล่อยออกผ่านท่อน้ำดีและลำไส้” Mathus-Vliegen กล่าว ไตเป็นสถานที่แห่งที่สองในการขจัดสารพิษ  แต่ยังคงมีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ไม่มากนักเกี่ยวกับผลกระทบจากการดีท็อกซ์ ไตเป็นอวัยวะที่มักถูกละเลยโดยอุตสาหกรรมการดีท็อกซ์  เนื่องจากส่วนใหญ่มักให้ความสำคัญไปที่ลำไส้ “วิธีการทำดีท็อกซ์มักตั้งอยู่บนพื้นฐานของการดื่มน้ำผักผลไม้, การอดอาหาร และเป็นยาระบาย”  Mathus-Vliegen กล่าว ‘ด้วยแนวทางนี้ทำให้พวกเขาคิดว่าควรมุ่งไปที่ลำไส้ของเรา เนื่องจากแนวคิดที่ว่าอุจจาระจะสะสมอยู่ช่วงเวลาหนึ่งและจำเป็นต้องขจัดออกอย่างถูกต้อง”

จริงๆ แล้วมันเป็นประเพณีเก่าแก่มากว่าคนที่คนสมัยนำมาดัดแปลง การขจัดพิษเคยมีตั้งแต่การเจาะเลือดออก , การใช้ปลิงดูดเลือด เพื่อเป็นการรักษาโรค

ความนิยมในการฟื้นฟูร่างกายสามารถสืบย้อนกลับไปได้ตั้งแต่ยุคทศวรรษที่เจ็ดสิบ เมื่อการขจัดพิษถูกนำมาใช้เป็นโฆษณาชวนเชื่อในตะวันตก ภายใต้ชื่อ ‘ดีท็อกซ์’ มีความหมายตั้งแต่การกินอาหารที่อุดมไปด้วยเส้นใย, การอดอาหาร จนถึงวิธีที่รุนแรงมากขึ้น เช่น การสวนทวาร

การดื่มน้ำผักผลไม้สีเขียว หรือ การอดอาหารหนึ่งวัน ไม่ได้ส่งผลเสียต่อร่างกาย แต่ไม่ได้หมายความว่าร่างการยคุณจะ  “สะอาด”

ลำไส้ไม่จำต้องได้รับการความสะอาดและว่างเปล่า ศาสตราจารย์อธิบายว่า “เศษอาหารที่ไม่ถูกย่อยคืออาหารสำหรับแบคทีเรียในลำไส้ของเรา และมอบประโยชน์ตอบแทนแก่เรา เช่น สร้างกระบิวทีริก ซึ่งถูกใช้เป็นอาหารแก่ลำไส้และช่วยให้มั่นใจได้ว่าจะไม่ความผิดปกติในการแบ่งเซลล์ของผนังลำไส้ หรือช่วยมอบวิตามินบี กรดโฟลิก และ วิตามินเค”

การดื่มน้ำผักผลไม้สีเขียว หรือ การอดอาหารหนึ่งวัน ไม่ได้ส่งผลเสียต่อร่างกาย แต่ไม่ได้หมายความว่าร่างการยคุณจะ  “สะอาด” คุณควรทำความเข้าใหม่เกี่ยวกับการทำความสะอาดสำไส้ Mathus-Vliegen กล่าวว่า “ลองนึกถึงผู้ป่วยที่จำเป็นต้องมีลำไส้ที่ว่างเปล่าสำหรับการส่องกล้องเพื่อดูลำไส้ จึงจำเป็นต้องมีการเตรียมความพร้อมด้วยการใช้เครื่องดื่มที่สะอาดและยาระบาย ผู้ป่วยเหล่านี้ไม่เคยรู้สึกสบายตัวและพบว่าขั้นตอนการเตรียมตัวนี้เลวร้ายยิ่งกว่าการสอดกล้องส่องเสียอีก”

ยังคงมีการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ไม่มากนักเกี่ยวกับการผลรักษาด้วยดีท็อกซ์ ข้อมูลที่พบ คือ Hosen Kiat ศาสตราจารย์ด้านโรคหัวใจและโรคอ้วน จากมหาวิทยาลัยในซิดนีย์ ได้ทำการตรวจสอบผลการศึกษาย้อนหลังในวารสาร British Journal of Nutrition and Dietetics และพบหลักฐานว่าอาหารที่สามารถล้างพิษได้มีอยู่จริง อย่างไรก็ตาม เขาพบว่าตัวอย่างอาหารก่อผลเสียได้ เช่น การที่ชายคนหนึ่งเสียชีวิตจากการดื่มน้ำมากเกินไป เนื่องจากพยายามชำระร่างกายให้สะอาด

  อ่านเพิ่มเติมบทความที่  087-b ภาวะน้ำเป็นพิษ

126-3