062-a การปวดบวมบริเวณไหล่

บทนำ

อาการไหล่ปูดบวมคือผลรวมการแตกหักของกระดูกไหปลาร้ากับส่วนปลายกระดูกสะบัก โดยทั่วไปสาเหตุมักเกิดจากการบาดเจ็บบริเวณไหล่เนื่องจากล้มรถมอเตอร์ไซ จักรยานยนต์ขนาดเล็ก หรือ จักรยาน มันเป็นการบาดเจ็บรุนแรง โดยส่วนใหญ่จะมีการบาดเจ็บแทรกซ้อนร้ายแรงที่มักถูกมองข้าม การรักษาจะประกอบด้วยวิธี osteosynthesis (**การผ่าตัดและใช้หมุดดามกระดูก**) บริเวณที่กระดูกไหปลาร้าแตกหัก

กระดูกไหปลาร้าแตกหักมักเกิดขึ้นบ่อยครั้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับนักปั่นจักรยาน ห้าเปอร์เซ็นต์ของกระดูกหักทั้งหมดเกิดบริเวณกระดูกไหปลาร้า และจากบริเวณทั้งหมดบนไหล่ 35 เปอร์เซ็นของการแตกหักเกิดขึ้นกับกระดูกไหปลาร้า

อย่างไรก็ตาม อาการกระดูกสะบักแตกเป็นสิ่งที่พบได้ยาก มีเพียง 5 เปอร์เซ็นต์ของการแตกหักบริเวณไหล่ทั้งหมดที่เป็นกระดูกสะบักแตก โดยทั่วไป นักปั่นอาชีพเกือบทุกคนเคยกระดูกไหลปลาร้าแตกอย่างน้อยหนึ่งครั้งหรือมากกว่า ในช่วงอาชีพของพวกเขา

แม้ว่านักปั่นจักรยานมักล้มบนไหล่ของพวกเขา แต่การเกิดกระดูกสะบักแตกนั้นเป็นเรื่องยากมาก

การแตกหักของกระดูกสะบักอาจเกิดขึ้นเดี่ยวๆ หรือ เกิดร่วมกับการแตกหักของกระดูกไหปลาร้า มันเป็นอาการบาดเจ็บทีรู้จักกันภายใต้ อาการปูดบวมบริเวณไหล่ (Floating Shoulder)

นิยามของ Floating Shoulder คือ การที่กระดูกไหปลาร้าแตก ร่วมกับการแตกของกระดูกสะบักส่วนปลาย คิดเป็นประมาณ 0.1% ของการเกิดกระดูกแตกหักทั้งหมด

มันก็มักจะเป็นการบาดเจ็บที่รุนแรง ซึ่งผู้เชี่ยวชาญจำเป็นที่จะต้องทำการตรวจสอบอย่างครอบคลุม เพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้องและเพื่อค้นหาอาการบาดเจ็บเพิ่มเติม ก่อนที่จะเริ่มต้นทำการรักษา

อันตรายแฝง

อาการปูดบวมบริเวณไหล่ (Floating Shoulder) มักก่อให้เกิดการบาดเจ็บรุนแรง และบ่อยครั้งเกิดควบคู่กับการบาดเจ็บรุนแรงอื่น ๆ ซึ่งมักถูกมองข้ามและไม่ได้รับการรักษา

ความเข้าใจเกี่ยวกับลักษณะทางกายวิภาคพยาธิวิทยาและการรักษาที่ถูกต้องมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อภาวะเจ็บป่วยลักษณะนี้

อาการบาดเจ็บอื่นๆ หรือ ปัญหาเพิ่มเติมที่เป็นไปได้

  • ซี่โครงหัก
  • Pneumothorax (มีอากาศในโพรงเยื่อหุ้มปอด) หรือ hematothorax (เลือดออกในเนื้อหุ้มปอด)
  • การบาดเจ็บที่ศีรษะอย่างรุนแรง
  • เลือดออกจากหลอดเลือดแดงใต้กระดูกไหปลาร้า (subclavian artery)
  • การบาดเจ็บบริเวณเส้นประสาทต้นแขน (Brachial plexus)
  • การบาดเจ็บกระดูกสันหลังส่วนคอ (Cervical spine)
  • การบาดเจ็บช่องท้อง (ตับเสียหาย)
  • การบาดเจ็บเส้นประสาทเหนือกระดูกสะบัก (nerve scapularis)
  • การบาดเจ็บเส้นประสาทรักแร้ (nerve axillaris)
  • กระดูกหักบริเวณอื่น ๆ เช่น ข้อมือและข้อศอก
  • การบรรเทาอาการปวดอย่างเหมาะสมคือสิ่งจำเป็น อาบาดเจ็บเหล่านี้ทำให้เกิดอาการปวดมาก

การวิจัยแบบพหุวิทยาการ (multidisciplinary research) ของผู้ป่วยโดยผู้เชี่ยวชาญด้านต่าง ๆ คือสิ่งจำเป็นที่ต้องกระทำ ลักษณะอาการบาดเจ็บเป็นเรื่องสำหรับศัลยแพทย์กระดูก ผู้ป่วยทั้งหมดจะต้องได้รับการตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้พิเศษและมีความสนใจเกี่ยวกับระบบประสาทหลอดเลือด  และมีแนวคิดที่ชัดเจนเกี่ยวกับความรุนแรงและอาการบาดเจ็บแฝงเพีมเติมที่อาจเกิดขึ้นได้

 

Superior Shoulder Suspensory Complex (SSSC) (**องประกอบเชิงซ้อนของกระดูกและเนื้อเยื่อพยุงไหล่**)

ต้นแขนมีการเชื่อมต่ออย่างมั่นคงกับร่างกายด้วยกระดูกและเอ็นวงแหวน แหวนวงนี้เรียกว่า Superior Shoulder Suspensory Complex (SSSC) ซึ่งช่วยให้การเชื่อมต่อระหว่างแขนกับร่างกายมีความเสถียร

แหวนวงนี้เกิดขึ้นจาก :

  • กระดูกไหปลาร้า
  • ข้อปลายนอกกระดูกไหปลาร้า (Acromioclavicular joint) และเอ็น ซึ่งคือเอ็นรอบข้อ (coracoclavicular ligament) กับ เอ็นปลายกระดูกไหปลาร้า (acromioclavicular ligament)
  • ปุ่มหัวไหล่ (acromion)
  • จะงอยบ่า (coracoids process)
  • เบ้ากระดูก (glenoid)

ความเสียหายของวงแหวนนี้จะทำให้สร้างโครงสร้างสูญเสียความเสถียร ก่อให้เกิดความล่าช้าและขัดขวางกระบวนการฟื้นตัว และเสี่ยงต่อการบาดเจ็บเรื้อรังในอนาคต

ดั้งนั้น ความเสียหายที่เกิดกับ SSSC จึงต้องได้รับการรักษาด้วยผ่าตัด เพื่อสร้างความเสถียรของแหวน หรือ เพื่อฟื้นฟูโครงสร้างของ SSSC

อาการ Floating Shoulder จะก่อให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า กระดูกไหล่ทรุดตัว กระดูกส่วนที่ทรุดตัวนี้จะมีตำแหน่งต่ำกว่าด้านตรงข้ามซึ่งมีสภาพดี เนื่องจากการทำงานของ SSSC จะหายไป รวมถึงสูญเสียการเชื่อมต่อที่มั่นคงระหว่างต้นแขนกับร่างกาย จึงเป็นไปไม่ได้ที่จะทำการยกแขนขึ้นได้อย่างปกติ นี่เป็นอาการเตือนที่สำคัญ

เนื่องจากน้ำหนักของแขน ทำให้การแตกหักของปลายกระดูกสะบักเคลื่อนตัว ดังนั้นจึงเกิดความเสี่ยงของอาการเรื้อรังหลังจากการแตกหักที่บริเวณมีขนาดใหญ่โตขึ้น

โดยปกติแล้วจำเป็นต้องมีการแทรกแซงด้วยการผ่าตัด ซึ่งการกระดูกไหปลาร้าที่แตกจะได้รับการซ้อมแซมด้วยหมุดยึด ศัพท์ทางการแพทย์เรียกว่า osteosynthesis ของกระดูกไหปลาร้า

ขั้นตอนนี้เพียงพอที่จะทำให้ SSSC มีความมั่นคง เพื่อการฟื้นฟูและรักษาการแตกหักของกระดูกสะบัก และกลับมาหายเป็นปกติโดยไม่ทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน

การพยากรณ์โรค Floating Shoulder  ขึ้นอยู่กับระดับการเคลื่อนตัวของกระดูกที่แตกและความรุนแรงของอาการบาดเจ็บร่วมของเนื้อเยื่ออ่อน ในกรณีนี้คือเส้นประสาทต้นแขน (Brachial plexus)

การฟื้นตัวของกระดูกแตกหักใช้เวลา 6 – 12 สัปดาห์ และอาจใช้เวลา 6 – 9 เดือน ก่อนที่มีความแข็งแรงและเคลื่อนไหวได้ความคล่องตัว การแทรกแซงด้วยการผ่าตัดอาการ Floating Shoulder  มอบโอกาสที่ดีที่สุดสำหรับการฟื้นตัวได้อย่างเต็มที่ อย่างไรก็ตาม มีเปอร์เซ็นต์เล็กน้อยที่ผู้ป่วยเหล่านี้จะยังคงมีความเจ็บปวดหลงเหลืออยู่และไหล่ทำงานได้อย่างจำกัด

ภาพที่ 1: ไหล่ขวา มุมมองจากด้านหน้า
ภาพที่ 2: ภาพอาการห้อเลือดและการทรุดตัว ในวันที่ 20 ตุลาคม 2012, 18 วันหลังจากเกิดอุบัติเหตุ
ภาพที่ 3 : ปลายกระดูกแตกและการเคลื่อนตัว และ การแตกหักของกระดูกไหปลาร้าและการเคลื่อนตัว สำหรับอาการ Floating Shoulder
ภาพที่ 4 : ส่วนประกอบของ Superior Shoulder Suspensory Complex (SSSC)